Wapen van Vlokhoven  
 
Empty
Capita Selecta
Empty
Empty
 
Empty

Capita Selecta

Onderzoeksplicht vs mededelingsplicht bij bedrijfsopvolging


Recent heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden zich uitgesproken over dwaling en schending van garanties bij de verkoop van een onderneming en meer in het bijzonder de rol die een boekenonderzoek / due diligence onderzoek hierbij speelt. Dwaling bij de verkoop van een onderneming is een lastig leerstuk waarbij de mededelingsplicht van verkoper en de onderzoeksplicht van koper een rol spelen. In het algemeen valt hierover te zeggen dat de mededelingsplicht van verkoper boven de onderzoeksplicht van koper gaat. Dat dit niet altijd opgaat, volgt uit voorgenoemde uitspraak. Indien een koper boekenonderzoek mag doen en dit door partijen wordt overeengekomen, dan be´nvloed dit de (zwaarte van de) mededelingsplicht van verkoper.

Indien koper om bepaalde informatie vraagt en hier toegang toe krijgt dan wel kan krijgen, mag verkoper er behoudens tegenbericht van uitgaan dat koper deze informatie heeft bekeken. Doet zij dit om wat voor reden niet, dan komt dit voor risico van koper.

Wanneer verkoper bepaalde inlichtingen had behoren te geven om te voorkomen dat een koper zicht omtrent belangrijke punten een onjuiste voorstelling zou maken, zal in het algemeen de goede trouw zich ertegen verzetten dat de verkoper ter afwering van de dwaling aanvoert dat de koper de dwaling aan zichzelf te wijten heeft door haar onderzoekspicht te verzaken (HR 16 juni 2001, NJ 2001, 559).

Deze regel lijkt echter simpeler dan het is. In de rechtspraak is een variŰteit aan uitspraken te vinden waarbij het steeds van specifieke omstandigheden afhangt of de mededelingsplicht dan wel de onderzoeksplicht is geschonden en voor wiens rekening dat hoort te komen. Zo ook in de hieronder beschreven zaak.

Casus

Maple Skate fabriceert en verkoopt schaatsen en skeelers. Maple Skate heeft interesse in haar concurrent Raps ter versterking van haar positie in onder andere Nederland. Partijen zijn in overleg getreden over een eventuele overname van Raps door Maple Skate. Nadat partijen een principe akkoord hebben bereikt over de prijs en een effectieve datum voor de verkoop, wordt Maple Skate in de gelegenheid gesteld een boekenonderzoek te doen met behulp van adviseurs.

Hier maakt Maple Skate gebruik van. Er vindt op diverse data een boekenonderzoek plaats, waarbij ook expliciet de mogelijkheid is geboden om kennis te nemen van de omzet van het eerste kwartaal in 2011 (het moment dat de onderneming Raps voor rekening en risico van Maple Skate werd gedreven). Vaststaat dat Maple Skate uiteindelijk de omzetcijfers van het eerste kwartaal niet heeft (in)gezien. Maple Skate was dus niet op de hoogte van de behoorlijk teruggelopen omzet in het eerste kwartaal van 2011. De oud-eigenaar van Raps heeft de omzetdaling niet (expliciet) medegedeeld.

Na de koop komt Maple Skate achter deze omzetdaling en stelt de oud-eigenaar van Raps aansprakelijk op grond van dwaling en schending van de afgegeven garanties. Maple Skate stelt dat de omzet voor haar van essentieel belang was en dat zij niet op dezelfde voorwaarden de koopovereenkomst had gesloten als zij op de hoogte was geweest van de omzetdaling in 2011.

Rechtbank/hof

Zowel de rechtbank als het hof wijzen de vordering van Maple Skate af en komen tot de conclusie dat de dwaling voor rekening van koper Maple Skate dient te blijven en er geen sprake is van schending van de informatiegarantie.

Maple Skate heeft verzocht de boeken in te mogen zien ten aanzien van de (omzet)cijfers van het eerste kwartaal van 2011 en hierop is positief gereageerd door de oud-eigenaar van Raps. Hij mocht er vanuit gaan dat Maple Skate deze cijfers ook daadwerkelijk heeft ingezien. Indien de cijfers van het eerste kwartaal van 2011 niet aanwezig waren geweest tijdens het boekenonderzoek en/of dat er te weinig tijd zou zijn om deze te bekijken, dan had het op de weg gelegen van Maple Skate om hierover te klagen. Dit geldt des te meer als de omzetcijfers voor haar van wezenlijk belang waren. Het niet inzien komt dus voor rekening van Maple Skate, zodat hiermee ook de dwaling voor haar rekening blijft.

Nu de oud-eigenaar de gelegenheid heeft geboden om kennis te nemen van de cijfers, heeft zij aan haar informatieplicht voldaan. Het voor het sluiten van de koopovereenkomst verrichte boekenonderzoek, bepaalt eveneens de verwachtingen die Maple Skate mocht hebben over (de onderneming van) Raps. Door de omzetcijfers zelf niet in te zien of hier nadere vragen over te stellen, is er onder die omstandigheden ook geen schending van de informatiegarantie. Ook deze vordering van Maple Skate wordt afgewezen.

Conclusie

Indien partijen een boekonderzoek overeenkomen, waarbij expliciet om bepaalde informatie wordt gevraagd en deze wordt gegeven, dan komt het voor de rekening van koper indien hij deze informatie niet bekijkt. De verkoper heeft immers aan zijn mededelingsplicht voldaan.

Het is dan ook raadzaam dat als er een boekenonderzoek overeen wordt gekomen om deze grondig uit te voeren en de verstrekte informatie daadwerkelijk te bekijken. Lukt dit - om wat voor reden dan ook - niet, dan moet hiervan melding worden gemaakt anders is de mededelingsplicht van verkoper ingevuld. Daarnaast adviseren wij kopers vast te leggen welke informatie daadwerkelijk is bekeken en alleen die informatie als 'bekendgemaakt' of 'disclosed' ten aanzien van de garanties te laten zijn. Op die manier is precies te herleiden welke bekendgemaakte informatie de garanties beperkt.